ជីវិតនិងសង្គម វីរបុរសស្រែចំការ ៖ ជីវប្រវត្តិលោក យ័ន ឡុងភីង «បិតាស្រូវកូនកាត់» អ្នករំដោះ មនុស្សរាប់រយលាននាក់ពីគ្រោះអត់ឃ្លាន រឿងរ៉ាវនៃជីវិតរបស់លោកយ័ន ឡុងភីង (Yuan Longping, ១៩៣០ – ២០២១) មិនត្រឹម តែជា កែវភ្នែកឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រវត្តិសាស្ត្រកសិកម្មប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាចំណុចរបត់ដ៏អស្ចារ្យមួយនៃ សមរភូមិប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងភាពអត់ឃ្លានរបស់មនុស្សជាតិ។
ជីវិតនិងសង្គម តើយុវជនដែលជាប់បាក់ឌុបរួច គួររៀនបន្ត ឬធ្វើការងារ? ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បានចេញសេចក្តីប្រកាសលទ្ធផល យុវជនជាសិស្សានុសិស្សដែលបានប្រឡងបាក់ឌុប ទន្ទឹមនឹងនេះ យុវជននៅតែមានភាពស្រពិចស្រពិលថា ខ្លួនគួរបន្តការសិក្សា ឬក៏ចាប់យកឱកាសការងារ ឬបង្កើតមុខរបរក្រោយពីខ្លួនបានប្រឡងជាប់។
ជីវិតនិងសង្គម ដំណាំក្រូចវល្លិ៍ ប្រភពចំណូលរាប់ពាន់ដុល្លារក្នុងមួយខែ និងកំពុងមានតម្រូវការទីផ្សារខ្ពស់ វិស័យកសិកម្មនៅតែត្រូវបានចាត់ទុកជាវិស័យអាទិភាពដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។
ជីវិតនិងសង្គម ប្រែក្លាយ «សត្វចង្រៃ» ទៅជាមុខរបររកចំណូលកាក់កប—រឿងរ៉ាវអតីតពលករសំណង់ថៃ ចាប់យករបរចិញ្ចឹមកណ្តុរប្រែងលក់ សត្វកណ្តុរ ត្រូវបានមហាជនទូទៅតែងតែចាត់ទុកថាជាសត្វចង្រៃ ឬជាសត្វកខ្វក់ជាដើម។
ជីវិតនិងសង្គម ក្រសួងកសិកម្ម ជំរុញឱ្យប្រជាកសិករប្រើប្រាស់ពូជស្រូវក្នុងស្រុក ដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើម និងបង្កើនប្រាក់ចំណូល ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ បានធ្វើការជំរុញប្រជាកសិករឱ្យប្រើប្រាស់ពូជស្រូវក្នុងស្រុកសម្រាប់ធ្វើការដាំដុះ ដោយសារតែពូជទាំងនោះជួយកាត់បន្ថយថ្លៃដើមបានខ្ពស់ ឆាប់ប្រមូលផល ធន់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ មានប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់ និងជួយបង្កើនជីវភាពប្រជាកសិករឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើង។
ជីវិតនិងសង្គម ហេតុអ្វីយុវជនកម្ពុជានៅតែមើលរំលង «ជំនាញបច្ចេកទេស» បើទោះជាទីផ្សារការងារកំពុងខ្វះខាត? នៅក្នុងបរិបទនៃការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី ការជ្រើសរើសវិថីសិក្សារបស់សិស្ស-និស្សិតកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន ហាក់មានសេរីភាពទូលំទូលាយ។
ជីវិតនិងសង្គម តើ «ប័ណ្ណសមធម៌» សម្រាប់ជនក្រីក្រ ពិតជាងាយស្រួលប្រើប្រាស់ និងមានប្រសិទ្ធភាពកម្រិតណា? ប័ណ្ណសមធម៌ ឬដែលប្រជាពលរដ្ឋទូទៅចំណាំហៅថាម៉ត់មាត់ថា «ប័ណ្ណក្រីក្រ» គឺជាឯកសារផ្លូវការមួយសន្លឹកសម្រាប់បញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណ និងកម្រិតជីវភាពមិនធូរធាររបស់គ្រួសារក្រីក្រ។
ជីវិតនិងសង្គម តើ «កតញ្ញូ» មានតម្លៃ និងន័យយ៉ាងណាចំពោះយុវជនក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ន? «កតញ្ញូ» គឺជាពាក្យមួយឃ្លាដែលមានអត្ថន័យយ៉ាងជ្រាលជ្រៅបំផុតសម្រាប់ជីវិតមនុស្សគ្រប់រូប មិនថាសថិតក្នុងឋានៈ ឬវណ្ណៈណានៅក្នុងសង្គមឡើយ។
ជីវិតនិងសង្គម «សំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍» ប្រកានភ្ជាប់នូវកាតព្វកិច្ចផ្លូវច្បាប់ និងជាខែលការពារគូស្វាមីភរិយា នៅក្នុងសង្គមខ្មែរ ការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍តាមប្រពៃណី និងសាសនា គឺជាពិធីមង្គលមួយដែលគ្រួសារទាំងសងខាងប្រកាសទទួលស្គាល់កូនប្រុសស្រីជាប្តីប្រពន្ធ។
ជីវិតនិងសង្គម ហង់រី ឌូណង់ ពីពាណិជ្ជករដល់មហាបុរសមនុស្សធម៌ ៖ ដំណើរជីវិតដ៏កម្សត់ និងគំនិតបដិវត្តន៍ដែលបានសង្គ្រោះមនុស្សជាតិរាប់លាននាក់ លោកហង់រី ឌូណង់ (Henry Dunant) មិនត្រឹមតែជាជនជាតិស្វីស និងបានចូលសញ្ជាតិបារាំងធម្មតាម្នាក់នោះទេ ប៉ុន្តែលោកគឺជាស្ថាបនិកនៃចលនាកាកបាទក្រហមអន្តរជាតិ ដែលបានកែប្រែទិដ្ឋភាពនៃសង្គ្រាម និងការសង្គ្រោះបន្ទាន់ជនរងគ្រោះនៅទូទាំងពិភពលោក។
ជីវិតនិងសង្គម សាលារដ្ឋ និងសាលាឯកជន៖ ការប្រៀបធៀបគុណភាពសិក្សា និងទស្សនៈរបស់អាណាព្យាបាល សព្វថ្ងៃនេះ មាតាបិតា ឬអាណាព្យាបាលកុមារភាគច្រើន តែងតែមានទំនោរចង់ឱ្យកូនចៅរបស់ខ្លួនទទួលបានការអប់រំនៅសាលារៀនដែលមានគុណភាពខ្ពស់បំផុត ដើម្បីធ្វើជាស្ពានចម្លងទៅកាន់អនាគតដ៏ភ្លឺស្វាង។
ជីវិតនិងសង្គម ការពិគ្រោះយោបល់មុនប្រើប្រាស់ថ្នាំចំពោះកុមារ និងគ្រោះថ្នាក់នៃវិបត្តិ «សាំឱសថ» ការប្រើប្រាស់ថ្នាំមិនបានត្រឹមត្រូវចំពោះជំងឺកុមារ និងការនាំកូនចៅទៅពិគ្រោះជំងឺជាមួយគ្រូពេទ្យដែលគ្មានឯកទេសច្បាស់លាស់ កំពុងក្លាយជាហានិភ័យដ៏ធ្ងន់ធ្ងរមួយដែលបណ្តាលឲ្យប្រឈមនឹង «ការសាំថ្នាំ» ឬភាពសាំឱសថប្រឆាំងនឹងមេរោគ។
ជីវិតនិងសង្គម ផ្កាម្លឹះព្រែកថ្មី ដំណាំដង្ហើមសេដ្ឋកិច្ច និងក្តីបារម្ភលើការប្រើប្រាស់គីមី រៀងរាល់ពេលព្រលឹមស្រាងៗ និងពេលព្រលប់ ក្លិនក្រអូបប្រហើរនៃផ្កាម្លឹះតែងតែភាយសាយភាយពេញភូមិព្រែកថ្មី សង្កាត់ព្រែកថ្មី ខណ្ឌច្បារអំពៅ រាជធានីភ្នំពេញ។
ជីវិតនិងសង្គម «សម្លឆ្ងាញ់ដោយសារគ្រឿង»៖ ការកាត់បន្ថយសារធាតុប្រៃដើម្បីសុខភាពគ្រួសារ និងបេសកកម្មរបស់ស្ត្រីមេផ្ទះ ពាក្យស្លោកបុរាណខ្មែរមួយតែងពោលតៗគ្នាថា «សម្លឆ្ងាញ់ដោយសារគ្រឿង គ្រួសាររុងរឿងដោយសារស្ត្រី»។
ជីវិតនិងសង្គម ចូហាន ហ្គូថេនបឺហ្ស៍ ៖ បុរសអច្ឆរិយៈអ្នកបង្កើត "បដិវត្តន៍បោះពុម្ព" ដាស់ ទ្វីបអឺរ៉ុប និងពិភពលោកឱ្យភ្ញាក់ពីភាពងងឹត មកត្រឹមដើមសតវត្សរ៍ទី១៥ ទ្វីបអឺរ៉ុបស្ថិតក្នុងសម័យកាលមួយដែលចំណេះដឹង ត្រូវបានកម្រិតយ៉ាងខ្លាំង។ សៀវភៅនីមួយៗត្រូវចំណាយពេលរាប់ខែ ឬរាប់ឆ្នាំដើម្បីចម្លងដោយដៃ ដែលធ្វើ ឱ្យវាមានតម្លៃថ្លៃហួសថ្លែង និងមានតែក្រុមអភិជន ឬអ្នកសាសនាភាគតិច ប៉ុណ្ណោះដែលអាចស្វែងយល់បាន។
ជីវិតនិងសង្គម អត្ថប្រយោជន៍នៃការរីកចម្រើនបច្ចេកវិទ្យាទូរស័ព្ទស្មាតហ្វូន និងការផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់សង្គមកម្ពុជា នៅក្នុងបរិបទនៃប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ កម្ពុជាកំពុងតែបោះជំហានយ៉ាងលឿនលើផ្នែកបច្ចេកវិទ្យាអេឡិចត្រូនិក និងទូរគមនាគមន៍ មិនចាញ់បណ្តាប្រទេសផ្សេងៗឡើយ។
ជីវិតនិងសង្គម មណ្ឌលសិក្សាសហគមន៍ - ស្ពានចម្លងបណ្តុះចំណេះដឹង និងកាត់បន្ថយភាពអនក្ខរភាពសម្រាប់កុមារបាត់បង់ឱកាស កុមារតូចៗមួយចំនួនដែលធ្លាប់បានចូលរៀននៅសាលាបឋមសិក្សា ប៉ុន្តែត្រូវបង្ខំចិត្តបោះបង់ចោលការសិក្សាទាំងវ័យក្មេង ដោយសារបញ្ហាជីវភាពគ្រួសារ ចម្ងាយផ្លូវឆ្ងាយ កង្វះខាតមធ្យោបាយធ្វើដំណើរ ឬត្រូវតាមឪពុកម្តាយចំណាកស្រុក ឥឡូវនេះកំពុងទទួលបាន «ឱកាសទីពីរ» ក្នុងការក្រេបជញ្ជក់ចំណេះដឹងឡើងវិញ តាមរយៈ «សាលាសមមូល» ដែលរៀបចំឡើងដោយអង្គការសហព័ន្ធជាតិនៃសមាគមយូណេស្កូជប៉ុន។
ជីវិតនិងសង្គម ដំណាំលើទឹក (Hydroponic) - បច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មទំនើបបើកទំព័រថ្មីសម្រាប់កសិករ និងបង្កើតប្រភពចំណូលលើដីទំហំ ការដាំដំណាំមិនប្រើដី ឬហៅថា Hydroponic ដែលជាបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មទំនើបច្នៃប្រឌិតដោយអ្នកជំនាញបរទេស កំពុងតែស្រូបទាញចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់កសិករសម័យថ្មីនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ជីវិតនិងសង្គម ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺគ្រុនឈាមក្នុងរដូវវស្សា - យុទ្ធនាការរួមគ្នារវាងអាជ្ញាធរ និងប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីការពារជីវិតកុមារ នៅពេលរដូវវស្សាចូលមកដល់ ការគំរាមកំហែងនៃ «ជំងឺគ្រុនឈាម» ក៏បានឈានចូលមកដល់ជាមួយគ្នាផងដែរ។
ជីវិតនិងសង្គម អាឡាន ធូរីង (Alan Turing) ៖ កំពូលបិតាវិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រ និងវីរបុរសបំបែក កូដ សម្ងាត់ ដែលកែប្រែវាសនាសង្គ្រាមលោកលើកទី២ មានមនុស្សតិចតួចណាស់នៅលើលោក ដែលមានខួរក្បាលឆ្លាតវៃរហូតអាចផ្លាស់ប្តូរ ជោគវាសនារបស់មនុស្សជាច្រើនលាននាក់ និងបើកទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោកថ្មីបាន។
ជីវិតនិងសង្គម ជំនឿថា «សត្វព្រៃជាប្រភពឱសថ» គឺជាការយល់ខុស ដោយសារជំនឿអំពីឱសថដែលផ្សំចេញពីសត្វព្រៃ បានជំរុញឱ្យមានការប្រមាញ់សត្វព្រៃដែលកំពុងទទួលរងការគំរាមកំហែងធ្ងន់ធ្ងរ និងឈានទៅរកការវិនាសផុតពូជ។