ជីវិតនិងសង្គម

សម្តេច ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃកម្ពុជា បានបន្តណែនាំដល់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ត្រូវបន្តចាត់វិធានការហាមឃាត់ «ការលក់ដូរ និងការផ្សព្វផ្សាយ»ពីភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំង ,អាហារមានជាតិ ខ្លាញ់ អំបិល និងស្ករខ្ពស់ ក្នុងសាលារដ្ឋ និងឯកជន។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថាន លោក អ៊ាង សុផល្លែត បានគូសបញ្ជាក់យ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ អំពីបញ្ហាប្រឈមចម្បងៗ ដែលពិភពលោក ក៏ដូចជាកម្ពុជាកំពុងប្រឈមមុខ រួមមាន បញ្ហាសំណល់ប្លាស្ទិក ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងផលប៉ះពាល់ដ៏ធ្ងន់ធរនៃបាតុភូតអែលនីញ៉ូ (El Niño) នៅពេលខាងមុខ។

សហគ្រិនខ្មែរ បានបញ្ចប់ដោយជោគជ័យនូវការប្រកួតវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រនៃកម្មវិធីប្រកួតប្រជែងសហគ្រិនមហាវិទ្យាល័យថ្នាក់ជាតិ (UniPreneur National Challenge) រដូវកាលទី៤ ដោយបាននាំយកភាពរំភើប និងស្មារតីប្រកួតប្រជែងនៃការប្រកួតកីឡាថ្នាក់ជាតិ មកបញ្ចូលក្នុងវិស័យសហគ្រិនភាព។

បាតុភូតអែលនីញ៉ូ (El Niño) ត្រូវបានព្យាករណ៍ថានឹងអាចបង្កផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់របបទឹកភ្លៀង និងប្រភពទឹកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

កម្ពុជាបានចាប់ផ្ដើមបំពាក់កាមេរ៉ាស្វ័យប្រវត្តិ និងប្រព័ន្ធតាមដានទំនើប ដើម្បីឃ្លាំមើលបទល្មើសនេសាទក្នុងតំបន់អភិរក្ស ព្រមទាំងវាយតម្លៃទីតាំងប្រឈមហានិភ័យផ្សេងៗ ក្នុងភូមិសាស្ត្រខេត្តក្រចេះ។

ពីគុកងងឹតនៃរបបយោធា ស្ត្រីដែលឆ្លងកាត់ការធ្វើទារុណកម្មបានតស៊ូរហូតក្លាយជា​ប្រធានាធិបតី​​ស្ត្រីដំបូងគេនៅឈីលី និងមានបេះដូងនៃកំណែទម្រង់សិទ្ធិ​មនុស្សនៅលើឆាក​អន្តរជាតិ។

បេះដូងបម្រើមាតុភូមិដោយស្មោះត្រង់ ភាពក្លាហានឥតញញើត និងខួរក្បាលយុទ្ធសាស្ត្រ យោធាដ៏ប៉ិនប្រសប់ បានផ្លាស់ប្តូរវាសនានៃប្រជាជាតិកូរ៉េទាំងមូលក្នុង សង្គ្រាមឈ្លានពាន ដ៏ ជូរចត់របស់ជប៉ុន។ ឧត្តមនាវាឯក យី ស៊ុន ស៊ីន បន្តប្រយុទ្ធរហូតដល់ដំណក់​ឈាម​ចុង​ក្រោយ​ដើម្បី​ការពារទឹកដីកំណើត និងបន្សល់ទុកនូវកេរ្តិ៍ ឈ្មោះល្បីល្បាញរហូតមក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន។

បច្ចុប្បន្ន ស្ថានភាពទីផ្សារ និងការលក់ដូរទំនិញគ្រប់ប្រភេទនៅកម្ពុជា ព្រមទាំងបណ្ដាប្រទេសក្នុងតំបន់ កំពុងធ្លាក់ចូលក្នុងសភាពស្ងប់ស្ងាត់យ៉ាងខ្លាំង។

ស្របពេលដែលការចុះបញ្ជីអាជីវកម្មត្រូវបានស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធកំពុងតែជំរុញនិងលើកទឹកចិត្តពលរដ្ឋដែលមានមុខរបរក្រៅប្រព័ន្ធឲ្យចុះបញ្ជីឲ្យត្រឹមត្រូវដើម្បីពួកគេអាចទទួលបានការគាំពារខាងផ្លូវច្បាប់ នោះ ពលរដ្ឋដែលកំពុងតែប្រកបរបរក្រៅប្រព័ន្ធទាំងនេះ គឺហាក់ដូចជាចាប់ អារម្មណ៍ផងនិងព្រួយបារម្ភផង ។

ការតស៊ូ អំណត់ និងការខិតខំប្រឹងប្រែងរៀនសូត្រឥតឈប់ឈរ បានប្រែក្លាយជីវិតយុវជនម្នាក់ពីក្មេងធំធាត់ក្នុងតំបន់អតីតជំរុំជនភៀសខ្លួន និងជាអតីតក្មេងវត្ត ឱ្យចាកចេញពីគ្រួសារត្រកូលកសិករ មកជាបុគ្គលដ៏មានតម្លៃម្នាក់ ក្លាយជាសហស្ថាបនិក និងជាប្រធានដឹកនាំក្រុមយុវជនវ័យក្មេងបង្កើតរ៉ូបូតសម័យថ្មី។

នៅពេលដែលអ្នករស់នៅភ្នំពេញភាគច្រើនកំពុងដេកនៅក្នុងបន្ទប់ម៉ាស៊ីនត្រជាក់យ៉ាងមានផាសុខភាព បុរសឈ្មោះ តិច សុវណ្ណារឹទ្ធ អាយុ ៤០ ឆ្នាំ មិនមានវាសនាល្អបែបនោះឡើយ។

អាពីង ដែលជាសត្វរស់នៅក្នុងរូងដី តែក្រោយពេលបំពងរួចមានរសជាតិឆ្ងាញ់នៅក្នុងកែវភ្នែកពលរដ្ឋទូទៅ ហើយគេតែងតែយកវាមកទទួលទាន ឬជាឱសថបុរាណទៀតនោះ។

ការតាមដានអំពីវដ្តសេដ្ឋកិច្ច មានសារៈសំខាន់បំផុតសម្រាប់ម្ចាស់អាជីវកម្ម និងប្រជាពលរដ្ឋ ក្នុងការត្រៀមខ្លួនឆ្លើយតបនឹងការផ្លាស់ប្តូរអាជីវកម្ម និងការរស់នៅរបស់ខ្លួន ឱ្យសមស្របទៅតាមបរិបទនៃការផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក និងសេដ្ឋកិច្ចក្នុងប្រទេស។

ស្ទើរតែពេញមួយជីវិតរបស់លោក ហ៊ីដេយ៉ូ ណូហ្គូជី (Hideyo Noguchi) គឺជាការតស៊ូប្រជែង នឹងវាសនាដ៏ជូរចត់។

ទោះបីជាត្រូវប្រឈមមុខនឹងការសង្ស័យ និងភាពស្ងៀមស្ងាត់អស់រយៈពេលជិត២​ទសវត្សរ៍​ក៏ដោយ ក៏លោកវេជ្ជបណ្ឌិត កាកឡូស ជេ ហ្វ៊ីនលៃ មិនបានបោះបង់ចោលការ​តាំងចិត្ត​នោះ​ឡើយ។ ការរកឃើញដ៏អស្ចារ្យរបស់លោកអំពីតួនាទីសត្វមូសក្នុងការចម្លងជំងឺគ្រុនលឿង បាន​ក្លាយជាគ្រឹះដ៏សំខាន់បំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រវេជ្ជសាស្ត្រពិភពលោក ដោយបាន​ជួយ​សង្គ្រោះ​ជីវិតមនុស្សលោកពីជំងឺរាតត្បាតដ៏កាចសាហាវនេះ។

ក្នុងបរិបទនៃការរីកចម្រើនផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា និងតម្រូវការទីផ្សារការងារដ៏មានសក្តានុពល ការបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស និងវិជ្ជាជីវៈកំពុងក្លាយជាស្ពានចម្លងដ៏សំខាន់សម្រាប់យុវជនមកពីគ្រួសារក្រីក្រ និងគ្រួសារងាយរងហានិភ័យ។

អំណានគឺជាកំណប់ដ៏មានតម្លៃដែលធ្វើឱ្យអ្នកអានមិនទាល់គំនិត ការអានសៀវភៅជាការពង្រីកចំណេះដឹង គំនិត និងប្រាជ្ញាស្មារតី ដែលមនុស្សគ្រប់រូបត្រូវតែធ្វើក្នុងដំណើរជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ អំណានដូជាឃ្លាំងកំណប់ទ្រព្យដ៏មហាសាល ដែលមនុស្សចាយមិនចេះអស់ ហើយចាយកាន់តែច្រើន កាន់តែទទួលផលតបស្នងកាន់តែច្រើនឡើងវិញ។

កម្ពុជាពិតជាមិនអន់ឡើយ ដោយបច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗដែលធ្លាប់តែឃើញនៅក្នុងរឿង ឬព័ត៌មាននៅប្រទេសកូរ៉េ ចិន ឬជប៉ុន ពេលនេះត្រូវបានគេមើលឃើញផ្ទាល់ភ្នែកនូវវត្តមានរបស់រ៉ូបូតចេះឆុងកាហ្វេ និងចម្អិនអាហារ នៅឯពិព័រណ៍បច្ចេកវិទ្យានៅកម្ពុជាដែលបានបើក និងបញ្ចប់កាលពីពេលថ្មីៗនេះ។

រស់រានមានជីវិតឆ្លងកាត់ការប៉ុនប៉ងលបលួចធ្វើឃាត ការហាមឃាត់ការបោះពុម្ពផ្សាយ និង​ការ​រិះគន់យ៉ាងចាស់ដៃពីសំណាក់ក្រុមជ្រុលនិយម ជីវិតលោកណាហ្គ៊ីប ម៉ាហ្វ៊ូ (Naguib Mahfouz) មិនត្រឹមតែជាដំណើរជីវិតរបស់បុគ្គលម្នាក់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាវីរជន​នៃប៊ិច​ដែល​ហ៊ាន​តស៊ូយកការពិតក្នុងសង្គមមកចងក្រង រហូតក្លាយជាបេះដូងនៃអក្សរសាស្ត្រអារ៉ាប់​សម័យ​​ទំនើប និងជាម្ចាស់ពានរង្វាន់ណូបែលផ្នែកអក្សរសាស្ត្រឆ្នាំ១៩៨៨។

ខណៈកុមារជាច្រើនកំពុងមានឱកាសទទួលបានការសិក្សានៅតាមសាលារៀន កុមារី សំ ភី អាយុ ៩ឆ្នាំ បែរជាត្រូវលើកដៃសុំលុយគេតាមដងផ្លូវដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិតទៅវិញ ទោះបីជាបេះដូងរបស់ប្អូនចង់ទៅរៀនសូត្រដូចកុមារដទៃយ៉ាងណាក៏ដោយ។