ជីវិតនិងសង្គម

នៅក្នុងបរិបទដែលពិភពលោកកំពុងផ្ដោតការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់លើការការពារបរិស្ថាន និងការគ្រប់គ្រងសំណល់រឹង លោក ឡុង ម៉េងសុង បានក្លាយជាបុគ្គលគំរូមួយរូបដែលបានប្រើប្រាស់ចំណេះដឹង និងទេពកោសល្យផ្ទាល់ខ្លួនដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ តាមរយៈការយកសំបកកង់យានយន្តដែលគេបោះបង់ចោល មកកែច្នៃជាសម្ភារប្រើប្រាស់ដ៏មានអត្ថប្រយោជន៍ និងមានសោភ័ណភាពទាក់ទាញជាទីបំផុត។

លោកវីលលី ប្រេនត៍ កើតនៅថ្ងៃទី១៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩១៣ នៅទីក្រុង លូប៊េក ប្រទេសអាឡឺម៉ង់។ លោកគឺជាអ្នកនយោបាយអាឡឺម៉ង់ខាងលិច។

ក្នុងបរិបទដែលកម្ពុជាកំពុងឈានជើងទៅរកការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាព ការពង្រឹងមូលធនមនុស្សតាំងពីនៅក្នុងផ្ទៃមាតា គឺជាអាទិភាពខ្ពស់បំផុតរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល។

នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ មាតុភូមិកម្ពុជាបានប្រារព្ធខួបលើកទី២៧ នៃថ្ងៃប្រវត្តិសាស្ត្រដែលទង់ជាតិ «ជ័យជោគជ័យ» បានបង្ហូតឡើងនៅកណ្តាលទីក្រុងហាណូយ ក្លាយជាសមាជិកទី១០ នៃគ្រួសារអាស៊ាន កាលពីឆ្នាំ១៩៩៩។

នៅពីក្រោយដបជីទឹកសរីរាង្គដែលកំពុងទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ គឺជាសេចក្តីស្រឡាញ់ និងការតស៊ូរបស់ប្តីប្រពន្ធវ័យក្មេងមួយគូ ដែលបានសម្រេចចិត្តប្រែក្លាយ «សំណល់ដែលគេបោះចោល» ឱ្យក្លាយជា «មាសបៃតង» សម្រាប់ជួយដល់សុខភាពដី និងកសិកម្មខ្មែរ។

លោកមូស្តាហ្វ៉ា ខេម៉ាល់ ប៉ាចា ដែលប្រជាជនទួរគីស្គាល់លោកថា អាតាទួក ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ ១៩៣៤ មក គឺជាទាហាន និងជារដ្ឋបុរសទួរគី។ លោកអាតាទួក កើតនៅទីក្រុងថេស​សាឡូណីក នៅឆ្នាំ១៨៨១។ លោក​គឺជាស្ថាបនិក និងជាប្រធានាធិបតីដំបូងនៃ​សាធារណៈ​រដ្ឋ​ទួរគី ពីឆ្នាំ​១៩២៣ ដល់ថ្ងៃ​ទទួល​មរណភាព។

លោករ៉េដ វាយស៍មេន កើតនៅថ្ងៃទី១១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៧៥ នៅទីក្រុងបាទីម័រ នៅក្នុងរដ្ឋ​ម៉ារីឡេន សហរដ្ឋអាម៉េរិក។ លោកគឺជាអវកាសយានិកអាម៉េរិកនៃអង្គការណាសា។

លោកជូអ៊ីជី ណាហ្គូម៉ូ កើតនៅទីក្រុងយ៉ូណេហ្ស៉ាវ៉ា នៅខេត្តយ៉ាម៉ាតា ប្រទេសជប៉ុន នៅថ្ងៃ​ទី​២៥ ខែមីនា ឆ្នាំ​១៨៨៧។ លោក​គឺជាតួអង្គដ៏សំខាន់​នៃកងទ័ពព្រះចៅអធិរាជជប៉ុន។ លោក​ជូអ៊ីជី ណាហ្គូម៉ូ​ជាមេ​បញ្ជាការ​កង​កម្លាំងចល័ត គីដូ ប៊ូតៃ (Kidō Butai) ដែលជាកង​​ក្រុម​នាវា​ដឹក​​យន្តហោះ​ធំៗ។ កងកម្លាំងនេះបានទទួលជោគជ័យជាបន្តបន្ទាប់ ចាប់ពីការវាយ​ប្រហារ​នៅ​​មូលដ្ឋាន​យោធា​អាម៉េរិក ភៀល ហាប័រ (Pearl Harbor) នៅថ្ងៃទី៧​ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤១ រហូត​ដល់​ការ​វាយ​ប្រហារ​លើមូលដ្ឋានអង់គ្លេស នៅប្រទេសសៃឡង់(ស្រីលង្ការ) ពីថ្ងៃទី៥ ដល់​ទី៩ ខែមេសា ឆ្នាំ​១៩៤២។

លោកស្រីឥណ្ឌារ៉ា ព្រីយាដាស្ហ៊ីនី គន្ធី កើតនៅថ្ងៃទី១៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩១៧ និងទទួល​មរណភាពដោយត្រូវគេលួចធ្វើឃាតនៅថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៨៤។ លោកស្រីឥណ្ឌារ៉ា គន្ធី គឺជារដ្ឋស្រ្តីរបស់ប្រទេសឥណ្ឌា។ លោកស្រីធ្វើជានាយករដ្ឋមន្រ្តីឥណ្ឌាពីឆ្នាំ១៩៦៦ ដល់ ឆ្នាំ ១៩៧៧ និងពីឆ្នាំ១៩៨០ រហូតដល់ថ្ងៃមរណភាពនៅឆ្នាំ១៩៨៤។

ល្វីសទី៩ គឺជាស្តេចបារាំងនៃរាជ្យវង្សកាពេត្យៀង។ ព្រះអង្គប្រសូតនៅថ្ងៃទី២៥ ខែមេសា ឆ្នាំ​១២១៤ នៅភូមិព័រស៊ី នៅតំបន់ប៉ារីសសព្វថ្ងៃ។ ព្រះអង្គគឺជាកូនទី២​នៃស្តេចល្វីសទី៨ ដែល​ហៅ​ថា ស្តេចតោ និងម្ចាស់ក្សត្រី ប្លង់ ដឺ កាស្ទីល។

លោកឈាន សានឈាង (Qian Sanqiang) គឺជាអ្នកប្រាជ្ញរូបវិទ្យានុយក្លេអ៊ែរ និងមានតួនាទី សំខាន់ក្នុងការបង្កើតអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ និងការសាកល្បងគ្រាប់បែកនុយក្លេអ៊ែរដំបូងរបស់ចិន នៅ​ឆ្នាំ១៩៦៤។

សាមូដ្រាហ្គូបតា ក៏មានព្រះនាម សាវារាចូចហេដា ព្រះអង្គគឺជាស្តេចនៃចក្រភព​ហ្គូបតា ពីឆ្នាំ​៣៣៥ ដល់ឆ្នាំ៣៨០។ នៅរាជ្យរបស់ព្រះអង្គ ចក្រភព​ហ្គូបតា​ឈានទៅដល់ការ​គ្រប់គ្រង​មួយ​ផ្នែក​ដ៏ធំនៃភាគខាង​ជើង​ប្រទេសឥណ្ឌា។ យុគសម័យ​របស់ព្រះអង្គមានការកត់សម្គាល់នូវការ​រីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងក្លា​ខាង​អក្សរសាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្រ្ត។

មហារាជស៊ីរុស ទី២ ឬអធិរាជ ស៊ីរុស ឌឹ ហ្គ្រេត គឺជាស្តេចពែរ្ស៍ ដែលសោយរាជ្យនៅរវាងឆ្នាំ ៥៥៩ ដល់ ៥៣០ មុនគ្រិស្តសករាជ។ ព្រះអង្គគឺជាស្ថាបនិកនៃចក្រភព ពែរ្ស៍ អាជេម៉េនីដ ដែល​​ជាចក្រភពទី១ នៃតំបន់ឈូងសមុទ្រ។

អធិរាជទីបេរីយ៉ុស កើតនៅរដ្ឋធានីរ៉ូម នៅថ្ងៃទី១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ៤២ និងសោយទីវង្គត់នៅទីក្រុង មីសេន នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមីនា ឆ្នាំ៣៧ នៃគ្រិស្តសករាជ។ ព្រះអង្គគឺជាអធិរាជរ៉ូមទី២ ពីឆ្នាំ១៤ ដល់ឆ្នាំ៣៧។ ព្រះអង្គស្ថិតនៅក្នុងរាជវង្ស ហ្ស៊ូលីយ៉ូ ក្លូដៀ។

ម៉ុងខេ ខាន់ ប្រសូតនៅឆ្នាំ១២០៩។ ព្រះអធិរាជគឺជាចៅរបស់មហារាជ ចេនហ្ស៉ីស ខាន់ នៃស្ថាបនិកនៃចក្រភពម៉ុងហ្គោល។

លោកយ៉ាស៊ូណារី កាវ៉ាបាតា កើតនៅថ្ងៃទី១១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៨៩៩ នៅទីក្រុងអូសាកា និង ទទួលមរណាភាពនៅថ្ងៃទី១៦ ខែមេសា ទៅទីក្រុងហ្ស៊ូស្ហ៊ី។ លោកគឺជាអ្នកនិពន្ធជប៉ុន ដែល​ទទួលពានរង្វាន់ណូប៊ែលអក្សរសាស្រ្ត​នៅឆ្នាំ១៩៦៨។

ស៊ុន ហឺងមីន កើតនៅថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩២ នៅទីក្រុងជុនឈុន ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង។ លោកគឺជាអ្នកបាល់ទាត់អន្តរជាតិរបស់កូរ៉េខាងត្បូង។ លោកលេងនៅទីតាំងស្លាបឆ្វេង ឲ្យក្លិប ឡូស អេនជឺឡេស អេហ្វស៊ី នៅសហរដ្ឋអាម៉េរិក។

លោកវ៉ាស្កូ ដឺ ហ្គាម៉ា គឺជាអ្នកដើរនាវាចរណ៍ដ៏ល្បីជនជាតិព័រទុយហ្គាល់ ដែលត្រូវបានគេចាត់​ទុក​ថា ជាជនជាតិអឺរ៉ុបទី១ ដែលបានទៅដល់ឥណ្ឌាបូព៌ា តាមរយៈផ្លូវឥណ្ឌាសមុទ្រឆ្ពោះទៅ​កាន់​មហាសមុទ្រឥណ្ឌា ដោយឆ្លងកាត់តាមជ្រោយខាង​ត្បូងទ្វីបអាហ្វ្រ៊ិក ឬជ្រោយក្តី​សង្ឃឹម​ល្អ ក្នុងអំឡុងសម័យកាលនៃរបកគំហើញធំៗ ខាងភូមិសាស្រ្តសមុទ្រ និងដីគោក។

អង្គការសន្ធិសញ្ញាអាត្លង់ទិកខាងជើង គឺជាអង្គការនយោបាយយោធា​ដែលដាក់ឲ្យដំណើរ​ការ​ដោយប្រទេសហត្ថលេខីនៃសន្ធិសញ្ញាអាត្លង់ទិកខាងជើង ដើម្បីអាចបំពេញកាតព្វកិច្ចការពារ និង​សន្តិសុខរួមនៃប្រទេសជាសមាជិក។

លោកឡរ៉េនស៍ អេដវ៉ដ ផេជ៍ គេហៅលោកថា ឡារី ផេជ៍ កើតនៅថ្ងៃទី២៦ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៣ នៅ​​ទីក្រុងអីស្ត៍ ឡេនហ្ស៊ីង នៅក្នុងរដ្ឋមីជីហ្គេន សហរដ្ឋអាម៉េរិក។ លោកគឺជាមហាសេដ្ឋី ពាន់ លាន និងជាអ្នកបច្ចេកវិជ្ជាព័ត៌មានវិទ្យាសហរដ្ឋអាម៉េរិក។ លោក​សហការជាមួយលោកសឺហ្គេ ប្រ៊ីន និងជាសហស្ថាបនិកនៃក្រុមហ៊ុន ហ្គ៉ូហ្គល់។