បរិស្ថាន

ការសិក្សាស្រាវជ្រាវជីវៈចម្រុះដោយម៉ាស៊ីនថតស្វ័យប្រវត្តដែលធ្វើឡើងនៅចន្លោះខែមករា ដល់ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៥ បានបង្ហាញពីប្រភេទសត្វសំខាន់ជាច្រើន ដែលកំពុងមានវត្តនៅក្នុងឧទ្យានជាតិវីរជ័យ។ ឧទ្យានជាតិ នេះស្ថិតនៅភាគឦសាននៃប្រទេសកម្ពុជាដែលជាជម្រកដ៏មានសារៈសំខាន់សម្រាប់សត្វព្រៃគ្រប់ប្រភេទ។

ខ្យល់ព្យុះ លីអូណាដូ បានបង្កជាការធ្លាក់ភ្លៀងក្នុងបរិមាណមិនធ្លាប់មាននៅប្រទេស​អេស្បាញ និងព័រទុយហ្គាល់ ដែលបង្កជាទឹកជំនន់ដ៏ខ្លាំងក្លា ការជម្លៀសប្រជាជន និងវិបត្តិ​ជាច្រើន​ទៅមុខទៀត។ អាជ្ញាធរបានប្រឈមមុខនឹងស្ថានភាពទឹកជំនន់ដ៏កម្រ មិនធ្លាប់មាន​នៅ​ក្នុងបរិបទ​នៃព្រឹត្តិការណ៍ឧតុនិយមដ៏ញឹកញាប់ហួសហេតុ​នៅប្រទេសអឺរ៉ុបភាគខាងត្បូង។

អ្នកស្រាវជា្រវមកពីបណ្តាញការបញ្ជាក់អាកាសធាតុពិភពលោក (World Weather Attribution) បានប្រាប់ឲ្យដឹងថា កាលធ្លាក់ភ្លៀងដ៏ហួសហេតុជាបន្តបន្ទាប់រយៈពេល ១០ថ្ងៃ បាន ក្លាយជាកាន់តែខ្លាំងក្លា​ដ៏គួរ​ឲ្យកត់សម្គាល់នៅក្នុងតំបន់អាហ្វ្រ៊ិកខាងត្បូង​ដោយសារ​ហេតុផល​​នៃ​ការ​ប្រែប្រួលអាកាសធាតុ​ ដែលមាន​ប្រភពពីមនុស្ស។

កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ លោកកាវ៉េ ម៉ាដានី នាយកវិទ្យាស្ថានសកលវិទ្យាល័យនៃ អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​សម្រាប់ទឹក បរិស្ថាន និងសុខភាព បានថ្លែងថា ៖ “នេះមិនមែន ដើម្បី សម្លាប់ក្តីសង្ឃឹមទេ ប៉ុន្តែដើម្បីលើកទឹកចិត្តឲ្យមានសកម្មភាព។” “យើងត្រូវទទួលស្គាល់ដោយ ស្មោះត្រង់នូវការ​បរាជ័យនាពេលសព្វថ្ងៃដើម្បីធ្វើឲ្យថ្ងៃអនាគត អាចសម្រេចបាន។”

យោងតាមការសិក្សាមួយដែលផ្សព្វផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ បានឲ្យដឹងថា សមុទ្រនានាបានស្រូបយកបរិមាណដ៏ច្រើនសម្បើមជាកម្រិតឯកតកម្មនៃថាមពល​នៅឆ្នាំ ២០២៥។ នេះគឺជាបាតុភូតដែលជំរុញឲ្យមានការកើនឡើងនូវកម្រិតកម្ពស់ទឹកសមុទ្រ ខ្យល់ ព្យុះនានាដ៏សាហាវ និងការស្លាប់របស់ពពួកផ្កាថ្មនៅក្នុងសមុទ្រ។

អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តរុក្ខវិជ្ជាដ៏ល្បីរបស់បារាំង លោកហ្វ្រ៉ង់ស៊ីស ហាល់ឡេ ទើបតែបានស្លាប់នៅ​អាយុ ៨៧ឆ្នាំ។ ព្រឹត្តិបត្តិ វិទ្យាសាស្រ្ត និងអនាគត ធ្លាប់បានសម្ភាសន៍លោកកាលពីឆ្នាំ​២០០៨។ លោកបានលើកឡើងដោយភាពទន់ភ្លន់ និងអារម្មណ៍កំប្លែងតិចៗ អំពីវាសនា​មនុស្ស​​ដែលនឹង​ត្រូវស្លាប់នៅថ្ងៃណាមួយ ចំណែកដើមឈើ ពួកវាមិនមានកម្មវិធីដើម្បីស្លាប់​នោះ​ទេ។

កម្ពុជា-ឥណ្ឌា បន្តពិនិត្យលើការអនុវត្តគម្រោងអភិរក្សសត្វខ្លាធំ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា

ទិន្នន័យពីអង្គការសហប្រជាជាតិបានឱ្យដឹងថា ៤៤% នៃប្រជាជនកម្ពុជា គឺជាអ្នកដែលមិនទាន់រៀបការ លែងលះ បែកបាក់គ្នា ឬមេម៉ាយ/ពោះម៉ាយ។

ឆ្នាំកន្លងទៅត្រូវបានកត់សម្គាល់ដោយការថយក្រោយនៃរឿងការពារបរិស្ថាន នៅរដ្ឋកេប៊ិច ប្រទេសកាណាដា។ ការថយក្រោយ​ត្រូវបានវិនិច្ឆ័យថា ដោយសារសេចក្តីសម្រេចចិត្ត​របស់​ប្រធានាធិបតីអាម៉េរិក លោកដូណាល់ ត្រាំ ដែលអាចទ្រាំទ្រនឹងការរិះគន់ច្រើន។ យោងតាម​អ្នកសង្កេតការណ៍ គេក៏បានអំពាវនាវឲ្យរដ្ឋាភិបាលនានាតតាំងនឹង​សំពាធដែលសំដៅធ្វើឲ្យ​ដើរ​​ថយក្រោយ​​នៃរឿង​ការពារធម្មជាតិ។

បើយោងតាមរបាយការណ៍នៃបណ្តាញសមុទ្រនៃការតាមដានកោះប៉ប្រះទឹកផ្កាថ្ម នៃដែន​ដី​ហ្គាដឺលូប របស់បារាំង បានឲ្យដឹងថា គម្របផ្កាថ្មរឹងនៅក្នុងតំបន់សមុទ្រការ៉ាអ៊ីបបានថយចុះ ៤៨% នៅរវាងឆ្នាំ១៩៨០ និងឆ្នាំ២០២៤។

NatureLife រកឃើញសំបុកសត្វក្រៀលចំនួន៦សំបុក ក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃលំផាត់

តំបន់អាកទិក​ ដែលជាយូរមកហើយត្រូវបានគេមើលឃើញថា បានឡើងកម្តៅដោយ ស្ងៀមស្ងាត់នៅលើភពផែនដី ពេលនេះ​បានបញ្ជូនសញ្ញាអាសន្ន ដែលលំបាកនឹង​ប្រកែក បាន។ ទីកន្លែងដែលត្រជាក់ប្រែជាក្តៅ សើម និងបាត់បង់ស្ថិរភាព។

លោកស្រីឡូឡា កាស្រ្ត៉ូនាយិកាតំបន់នៃកម្មវិធីចំណីអាហារពិភពលោក (PAM) នៅអំឡុង សន្និសីទព័ត៌មាននៅអង្គការសហប្រជាជាតិកាលពីពេលថ្មីៗ បានរៀបរាប់ថា ៖ “ការដឹកជញ្ជូន​ជំនួយ​មនុស្សធម៌តាមផ្លូវអាកាសគឺមានសារសំខាន់ណាស់។ វាជួយ​ឲ្យប្រទេសរងគ្រោះ​​មាន​ជីវិត ហើយនេះគឺជារបៀបតែមួយដែលជំនួយមនុស្សធម៌អាចទៅ​ដល់បានងាយ”។

តំបន់អាហ្វ្រ៊ិកខាងជើង និងមជ្ឈិមបូព៌ា កើនកម្តៅក្នុងចង្វាក់ខ្លាំងក្លាជាង​ការកើន​កម្តៅ​មធ្យម​នៅ​លើ​ពិភពលោក។ នេះគឺជាសេចក្តីសន្និដ្ឋានពីរបាយការណ៍ថ្មីនៃអង្គការឧតុនិយម​ពិភពលោក (OMM) ដែលបានបង្ហាញនូវការកើនល្បឿននៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និង​ឥទ្ធិពល​របស់​វា​នៅក្នុងតំបន់ដែលរងកម្តៅក្តៅបំផុតនៅលើពិភពលោក។

នៅមជ្ឈមណ្ឌលអង្គរសម្រាប់ការអភិរក្សជីវៈចម្រុះ ACCB យើងមានមោទនភាពក្នុងការយកចិត្តទុកដាក់ថែទាំសត្វក្រៀលពីរក្បាលដែលមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងនាមជាអ្នកតំណាងឱ្យក្រៀលផ្សេងៗទៀតដែលកំពុងរស់នៅក្នុងជម្រកធម្មជាតិរបស់ពួកគេ។ វត្តមានសត្វក្រៀលទាំងពីររបស់យើងបានជួយអ្នកទស្សនារាប់ពាន់នាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំឱ្យយល់ដឹងពីបញ្ហាប្រឈមដែលសត្វក្រៀលទាំងនេះជួបប្រទះ។ នេះបើតាមការឱ្យដឹងពី ACCB ថ្ងៃទី០៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ។

លោកបណ្ឌិត អ៊ាង សុផល្លែត រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងបរិស្ថាន បានទទួលជួបលោកស្រី Rebekah Bell តំណាងអង្គការ FAO ប្រចាំនៅកម្ពុជា ដើម្បីពិភាក្សាអំពី គម្រោងសម្បូរត្រី (SAMBO TRIEI Program)។

កូនផ្សោតដែលទើបកើតថ្មីចំនួន១ក្បាល ត្រូវបានក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវនិងល្បាតនៃរដ្ឋបាលជលផល និងអង្គការ WWF កម្ពុជា បានប្រទះឃើញ នៅវេលាម៉ោង១៥និង៤០នាទីរសៀល ថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ នៅតំបន់អន្លង់ផ្សោតកាំពី ភូមិកាំពី ឃុំសំបុក ស្រុកចិត្របុរី ខេត្តក្រចេះ។នេះបើយោងតាមក្រសួងកសិកម្មកម្ពុជា។

តុល្យការនៃទឹកជំនន់ដែលបានវាយប្រហារអាស៊ីអាគ្នេយ៍​ មានទម្ងន់ធ្ងន់ដ៏សម្បើម​គិតមកត្រឹម​ចុងខែវិច្ឆិកា ដែលមានមនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ១៤៥នាក់បានស្លាប់នៅប្រទេសថៃ និង ១១១​នាក់ ស្លាប់នៅឥណ្ឌូនេស៊ី។

ទោចម្កុដ អាលីណា ផ្តល់កំណើតមានកូនមួយក្បាលជាមួយនឹងទោចម្កុដឈ្មោលដែលមកពីព្រៃ

លោកអន់តូនីញ៉ូ ហ្គូទែរ៉េស អគ្គលេខានៃអង្គការសហប្រជាជាតិបានអំពាវឲ្យ​មេដឹកនាំនានា​នៅ​លើពិភពលោកដាក់តម្លៃ​ជីវិតមនុស្សឲ្យនៅពីលើផលចំណេញ និងការចាកចេញពីការប្រើ​ប្រាស់​ឥន្ធនៈផូស៊ីល។