«បង្ខំឱ្យមានភាពល្ងង់ខ្លៅ»៖ រដ្ឋបាលលោក ត្រាំ ផ្អាករបាយការណ៍តំបន់អាកទិក និងបង្កើនការវាយប្រហារលើវិទ្យាសាស្ត្រអាកាសធាតុ

ការសម្រេចចិត្តផ្អាកការចេញផ្សាយរបាយការណ៍អាកទិកប្រចាំឆ្នាំ២០២៦ ដោយទីភ្នាក់ងារសង្កេតការណ៍មហាសមុទ្រ និងបរិយាកាសសហរដ្ឋអាម៉េរិក (NOAA) បានធ្វើឱ្យសហគមន៍វិទ្យាសាស្ត្រអាកាសធាតុទូទាំងពិភពលោក សម្តែងការព្រួយបារម្ភ និងខឹងសម្បារយ៉ាងខ្លាំង ដោយចាត់ទុកថាវាជារលកថ្មីនៃការគាបសង្កត់ និងជាការព្យាយាមលុបបំបាត់ភស្តុតាងនៃវិបត្តិអាកាសធាតុ។

រឿងនេះគឺជាការបិទបាំងទិន្នន័យនៅតំបន់ប៉ូល និងការរារាំងអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវ ដែលជាការផ្អាករបាយការណ៍ដ៏មានប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ទីភ្នាក់ងារសង្កេតការណ៍មហាសមុទ្រ និងបរិយាកាសអាម៉េរិក បានប្រកាសភ្លាមៗថា ខ្លួននឹងមិនបន្តការសម្របសម្រួលបោះពុម្ព «របាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំអំពីតំបន់អាកទិក» ទៀតឡើយ ខណៈដែលវាជារបាយការណ៍យោងទិន្នន័យដ៏សំខាន់បំផុតចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៦ មក។

វាប្រៀបបាននឹងការ «បង្ខំឱ្យមានភាពល្ងង់ខ្លៅ» មួយ។ លោក រីក ស្ពីនរ៉ាដ (Rick Spinrad) អតីតប្រធានទីភ្នាក់ងារសង្កេតការណ៍មហាសមុទ្រ និងបរិយាកាស បានរិះគន់ចំៗថា អាជ្ញាធរ «កំពុងបង្ខំឱ្យមានភាពល្ងង់ខ្លៅ» ខណៈដែលតំបន់អាកទិកគឺជាកែវវាស់ស្ទង់បម្រែបម្រួលអាកាសធាតុដ៏សំខាន់បំផុតរបស់ភពផែនដី។ ការផ្អាកនេះក៏ប្រៀបបាននឹងការគេចវេសពីកំដៅប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការឆ្លើយតបផងដែរ។ កាលពីទិន្នន័យឆ្នាំ២០២៥ បានបង្ហាញថា តំបន់ទឹកកកប៉ូលខាងជើងបានឆ្លងកាត់ឆ្នាំដែលក្តៅបំផុតមិនធ្លាប់មាន។ លោកស្រី ទ្វីឡា មូន (Twila Moon) អ្នកស្រាវជ្រាវនៅសាកលវិទ្យាល័យកូឡូរ៉ាដូ ប៊ូលឌើ (University of Colorado Boulder) របស់សហរដ្ឋអាម៉េរិក បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនឹងសហការគ្នាដើម្បីបោះពុម្ពរបាយការណ៍ឆ្នាំ២០២៦ នេះដោយឯករាជ្យ ដោយមិនបាច់រង់ចាំការគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាលឡើយ។

រឿងនេះក៏ជាការដកហូតជំពូកអាកាសធាតុដ៏សំខាន់ចេញពីឯកសារយោងសម្រាប់តុលាការ ដែលបង្ហាញពីសម្ពាធនយោបាយលើស្ថាប័នវិទ្យាសាស្ត្រ។ បណ្តុំបណ្ឌិត្យសភាជាតិវិទ្យាសាស្ត្រ វិស្វកម្ម និងវេជ្ជសាស្ត្រ (NASEM) បានដកជំពូកស្តីពី «ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ» ចេញពីសៀវភៅណែនាំសម្រាប់ចៅក្រម បន្ទាប់ពីលោក ដូណាល់ ត្រាំ រិះគន់ថាជំពូកនេះលំអៀង និងបោកបញ្ឆោត ដែលរឿងនេះបានផ្តល់ផលប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌។

សម្រាប់លោកស្រី ខាលី ហ្វ៊ីលីព (Kalie Phillips) មកពីអង្គការសហភាពអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដែលមានការយកចិត្តទុកដាក់ (Union of Concerned Scientists) បានព្រមានថា ចៅក្រមត្រូវការទិន្នន័យវិទ្យាសាស្ត្រដែលជឿទុកចិត្តបាន ដើម្បីពិនិត្យ និងកាត់ក្តីលើសំណុំរឿងបរិស្ថានឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ សម្រាប់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមួយចំនួន ការវាយប្រហារលើការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រ គឺជាទង្វើឥតប្រយោជន៍ និងជាការកប់ចោលការពិត ដែលអាចធ្វើឱ្យច្បាប់បរិស្ថានមានភាពធូររលុង។ តួយ៉ាង នៅដើមឆ្នាំនេះ រដ្ឋបាលលោក ត្រាំ បានលុបចោលបទដ្ឋានគតិយុត្តិប្រយុទ្ធប្រឆាំងការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ពីយានយន្ត និងធ្លាប់ព្យាយាមរំលាយមន្ទីរពិសោធន៍អាកាសធាតុសំខាន់មួយនៅក្នុងរដ្ឋកូឡូរ៉ាដូ ប៉ុន្តែត្រូវបានតុលាការទប់ស្កាត់។

យើងត្រូវតែប្រឈមមុខនឹងការពិត។ លោក មីឆាអែល ម៉ាន (Michael Mann) អ្នកជំនាញអាកាសធាតុវិទ្យាat សាកលវិទ្យាល័យពេនស៊ីលវ៉ានី (University of Pennsylvania) របស់សហរដ្ឋអាម៉េរិក បានលើកឡើងថា ការព្យាយាមកប់ចោលវិទ្យាសាស្ត្រ គឺជាកិច្ចការឥតប្រយោជន៍ ព្រោះភស្តុតាងនៃរលកកំដៅ និងអគ្គិភ័យព្រៃ កំពុងបង្ហាញឱ្យឃើញយ៉ាងច្បាស់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ។