អន់ដ្រេស បូនីហ្វ៉ាស្យ៉ូ វរបុរសឯករាជ្យជាតិហ្វីលីពីន

លោកអន់ដ្រេស បូនីហ្វ៉ាស្យ៉ូ កើតនៅថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៨៦៣ នៅខណ្ឌតុនដូ ទីក្រុង ម៉ានីល ប្រទេសហ្វីលីពីន។ លោក​ទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី១០ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៨៩៧ នៅ ខេត្ត​​ម៉ារ៉ាហ្គុងដុន។ លោកគឺជារដ្ឋ​បុរសហ្វីលីពីន។ លោកអន់ដ្រេស បូនីហ្វ៉ាស្យ៉ូ គឺជាមេដឹកនាំ​ម្នាក់​ក្នុងចំណោមមេដឹកនាំនានា​នៃបដិវត្តន៍ហ្វីលីពីន ប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលអាណានិគម​អេស្ប៉ាញ។ ហើយគេអាចចាត់ទុក​លោកគឺជាបុគ្គល ទី១នៅទ្វីបអាស៊ី​ដែលប្រឆាំងនឹង​រដ្ឋាភិបាល​អាណានិគមអឺរ៉ុប។

លោកអន់ដ្រេស បូនីហ្វ៉ាស្យ៉ូ គឺជាកូនប្រុសរបស់មន្រ្តីសាមញ្ញម្នាក់។ ឪពុករបស់លោក គឺ​លោកសាន់ទីស្យាហ្គូ រ៉ូសាឡេស បូនីហ្វាស្យ៉ូ និងម្តាយរបស់លោក គឺអ្នកស្រី កាតាលីណា ដឺ កាស្រ្ត៉ូ។ នៅពេលឪពុកម្តាយរបស់លោកបានទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ១៨៧០ លោកបាន​ឈប់​រៀន និងទទួលខុសត្រូវថែរក្សាបងប្អូនប្រុសស្រីរបស់លោកចំនួន ៥នាក់។ នៅអំឡុងទសវត្ស​ឆ្នាំ​១៨៨០ លោកបានក្លាយខ្លួនជាអ្នកជាតិនិយមដាច់ខាតម្នាក់។ នៅពេល​លោកចូហ្ស៉េ រីហ្ស៉ាល បង្កើតរណសិរ្សឯករាជ្យហ្វីលីពីននៅឆ្នាំ១៨៩២ លោកអន់ដ្រេស បូនីហ្វ៉ាស្យ៉ូ ក៏ជា​សមាជិក​​ដំបូងៗ​នៃរណសិរ្សនេះដែរ។

បន្ទាប់ពីជនជាតិអេស្ប៉ាញចាប់ខ្លួនលោករីហ្ស៉ាល នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៨៩២។ លោកអន់ដ្រេស បូនីហ្វ៉ាស្យ៉ូ បានសម្រេចចិត្តថា ប្រទេសហ្វីលីពីននឹងក្លាយជាប្រទេសឯករាជ្យបានតាមរយៈតែ​ការ​ធ្វើបដិវត្តប៉ុណ្ណោះ។ នៅថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដា លោកបានបង្កើតអង្គការ កាទីពូណាន អង្គការ​កិត្តិយសដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងគួរឲ្យគោរពនៃកូនប្រុសប្រជាជាតិ ដែលជា​អង្កការ​សម្ងាត់​ប្រមូលផ្តុំ​ដោយ​ក្រុមប្រជាកសិករ និងជនវណ្ណៈកណ្តាល។ លោកអន់ដ្រេស បូនីហ្វ៉ាស្យ៉ូ គឺជា​សមាជិក​សមាគមហ្វ្រ៉ង់ ម៉ាសុង ដែលជាសមាគមសម្ងាត់១ កើតឡើងនៅអឺរ៉ុបក្នុង​សតវត្ស​ទី១៧-១៨។  លោកតែងប្រើពិធីសាសនា ម៉ាសុង ដែលមានអារម្មណ៍នៃអាថ៌កំបាំង និង​ធ្វើ​សក្ការៈ។ ចំណែក​អង្គការ កាទីពូណាន បានបញ្ចូលខ្លួនទៅក្នុងសហគមន៍ ដោយបង្កើតអង្គការ​ជួយ​​គ្នាទៅវិញទៅមក និងមានបង្កើតកម្មវិធីបង្រៀនសម្រាប់ប្រជាជនក្រីក្រ។ នៅឆ្នាំ១៨៩៦ អង្គការ​កាទីពូណាន មានសមាជិកច្រើនជាង ៣០០០០នាក់ ហើយវាក៏បានប្រតិបត្តិការ​ដល់​កម្រិត​ជាតិ តាមខេត្ត និងឃុំ-សង្កាត់។

មុនការដាក់ទោសប្រហារជីវិតលោករីហ្ស៉ាល ដោយតុលាការយោធាអាណានិគមអេស្ប៉ាញ​នៅ​ឆ្នាំ​១៨៩៦ លោកអន់ដ្រេស បូនីហ្វ៉ាស្យ៉ូ បានប្រកាសឯករាជ្យហ្វីលីពីននៅថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ​១៨៩៦។ លើកនេះ ជនជាតិអេស្ប៉ាញ បានធ្វើប្រតិបត្តិការយោធាចាប់រូប​លោក ហើយ​បានបង្ខំឲ្យលោកធ្វើការភៀសខ្លួនទៅជ្រកនៅភ្នំ ម៉ារីគីណា នៅខណៈពេលកងកម្លាំង​បដិវត្តន៍​ផ្សេងៗទៀត ដែលមានមួយដឹកនាំដោយឧត្តមសេនីយ៍ អេមីលីយ៉ូ អាហ្គ៊ីណាល់ដូ ហាក់​មានសំណាងជាង បានវាយកាន់កាប់បានទីក្រុងមួយចំនួន។

នៅពេលលោកអន់ដ្រេស បូនីហ្វ៉ាស្យ៉ូ ព្យាយាមរក្សាអំណាចក្នុងក្រុមអង្គការកាទីពូណាន ឧត្តម​សេនីយ៍ អាហ្គ៊ីណាល់ដូ បានបញ្ជាឲ្យចាប់ខ្លួនលោក ហើយបានចោទប្រកាន់​លោក​ពី​បទ​ក្ប​ត់ជាតិ និងធ្វើការបះបោរ។ លោកអន់ដ្រេស បូនីហ្វ៉ាស្យ៉ូ ត្រូវបានប្រកាសថា​មាន​ទោស​ដោយ​មិត្តចាស់ៗរបស់គាត់ ហើយត្រូវបានប្រហារជីវិតនៅថ្ងៃទី១០ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៨៩៧។

ក្រោយមក អ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តទាំងឡាយបានជោគជ័យ​ក្នុងការបង្ហាញតួនាទី​របស់លោក​ដែល​ជាអ្នកក្រាលគ្រឹះសម្រាប់ឯករាជ្យនៃប្រជាជនហ្វីលីពីន។ លោកអន់ដ្រេស បូនីហ្វ៉ាស្យ៉ូ ក៏​បាន​ក្លាយខ្លួនជាវរបុរសជាតិ។ ប្រជាជនហ្វីលីពីនបានសាងសង់​បូជនីយដ្ឋាន និង​ដាក់​រូបតំណាង​លោក​ជាច្រើន ដូចជា លើបណ្ណធនាគារ និងកាក់​ប្រាក់ហ្វីលីពីន​​... ជាដើម។